www.datca.gov.tr
Bilgi Edinme Hakkındaki Kanun
Kanun Numarası
: 4982 Amaç Kapsam 1.11.1984 tarihli ve 3071 sayılı
Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun hükümleri saklıdır. Tanımlar a) Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun
2 nci maddesinde geçen ve kapsama dahil olan bilgi edinme başvurusu yapılacak
bütün makam ve mercileri, İfade eder. İKİNCİ BöLüM Bilgi edinme hakkı Türkiye'de ikamet eden yabancılar
ile Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi
kendileriyle veya faaliyet alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık
ilkesi çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanırlar. Türkiye'nin taraf olduğu
uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri saklıdır. Bilgi verme yükümlülüğü Bu Kanun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz. üçüNCü BöLüM Başvuru usulü Dilekçede, istenen bilgi veya
belgeler açıkça belirtilir. İstenecek bilgi
veya belgenin niteliği Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya
özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek
türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap
verebilirler. İstenen bilgi veya belge, başvurulan
kurum ve kuruluştan başka bir yerde bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum
ve kuruluşa gönderilir ve durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir. Yayımlanmış veya
kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler Gizli bilgileri ayırarak
bilgi veya belge verme Bilgi veya belgeye erişim Bilgi veya belgenin niteliği
gereği kopyasının verilmesinin mümkün olmadığı veya kopya çıkarılmasının
aslına zarar vereceği hâllerde, kurum ve kuruluşlar ilgilinin; a) Yazılı veya basılı
belgeler için, söz konusu belgenin aslini incelemesi ve not alabilmesini, Sağlarlar. Bilgi veya belgenin yukarıda
belirtilenlerden farklı bir şekilde elde edilmesi mümkün ise, belgeye zarar
vermemek koşuluyla bu olanak sağlanır. Başvurunun yapıldığı kurum
ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi veya belgeler için başvuru
sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet tutarı kadar bir ücreti bütçeye
gelir kaydedilmek üzere tahsil edebilir. Bilgi veya belgeye erişim
süreleri 10 uncu maddede belirtilen bilgi
veya belgelere erişim için gereken maliyet tutarının idare tarafından başvuru
sahibine bildirilmesiyle onbes is günlük süre kesilir. Başvuru sahibi onbes
is günü içinde ücreti ödemezse talebinden vazgeçmiş sayılır. Başvuruların cevaplandırılması İtiraz usulü Kurula itiraz, başvuru sahibinin
idarî yargıya başvurma süresini durdurur. Bilgi Edinme Değerlendirme
Kurulu Kurul; birer üyesi Yargıtay ve
Danıştay genel kurullarının kendi kurumları içinden önerecekleri ikişer
aday, birer üyesi ceza hukuku, idare hukuku ve anayasa hukuku alanlarında
profesör veya doçent unvanına sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar
Birliğinin baro başkanı seçilme yeterliliğine sahip kişiler içinden göstereceği
iki aday, iki üyesi en az genel müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve
bir üyesi de Adalet Bakanının önerisi üzerine bu Bakanlıkta idarî görevlerde
çalışan hâkimler arasından Bakanlar Kurulunca seçilecek dokuz üyeden oluşur. Kurul üyeliğine önerilen
adayların muvafakatleri aranır. Kurul Başkanı, kurul üyelerince
kendi aralarından seçilir. Kurul, en az ayda bir defa veya
ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı üzerine toplanır. Kurul üyelerinin görev süreleri
dört yıldır. Görev süresi sona erenler yeniden seçilebilirler. Görev süresi
dolmadan görevinden ayrılan üyenin yerine ayni usule göre seçilen üye,
yerine seçildiği üyenin görev süresini tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve
başlayıncaya kadar önceki Kurul görevine devam eder. Kurul üyelerine 10.2.1954
tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla
fiilen görev yaptıkları her gün için uhdesinde kamu görevi bulunanlara
(1000), uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise (2000) gösterge rakamının
memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda huzur hakkı
ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz. Kurul, belirleyeceği konularda
komisyonlar ve çalışma grupları kurabilir; ayrıca gerekli gördüğü
takdirde, ilgili bakanlık ile diğer kurum ve kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin
temsilcilerini bilgi almak üzere toplantılarına katılmaya davet edebilir. Kurulun sekretarya hizmetleri Başbakanlık
tarafından yerine getirilir. DöRDüNCü BöLüM Yargı denetimi dışında
kalan işlemler Devlet sırrına ilişkin
bilgi veya belgeler ülkenin ekonomik
çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler İstihbarata ilişkin
bilgi veya belgeler Ancak, bu bilgi ve belgeler kişilerin
çalışma hayatini ve meslek onurunu etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin
bilgi ve belgeler bilgi edinme hakkı kapsamı içindedir. İdarî soruşturmaya
ilişkin bilgi veya belgeler a) Kişilerin özel hayatına açıkça
haksiz müdahale sonucunu doğuracak, Bilgi veya belgeler, bu Kanun
kapsamı dışındadır. Adlî soruşturma ve kovuşturmaya
ilişkin bilgi veya belgeler a) Suç islenmesine yol açacak, Nitelikteki bilgi veya belgeler,
bu Kanun kapsamı dışındadır. 4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı
Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü
Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu ve diğer özel kanun hükümleri saklıdır. özel hayatin
gizliliği Kamu yararının gerektirdiği hâllerde,
kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye
en az yedi gün önceden haber verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir. Haberleşmenin gizliliği Ticarî sır Fikir ve sanat eserleri Kurum içi düzenlemeler Kurum içi görüş,
bilgi notu ve tavsiyeler Bilimsel, kültürel, istatistik,
teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş
verme yükümlülüğü bulunan kişi, birim ya da kurumların görüşleri,
kurum ve kuruluşların alacakları kararlara esas teşkil etmesi kaydıyla
bilgi edinme istemlerine açıktır. Tavsiye ve mütalaa
talepleri Gizliliği kaldırılan
bilgi veya belgeler BEŞİNCİ BöLüM Ceza hükümleri Bu Kanunla erişilen bilgi ve
belgeler ticarî amaçla çoğaltılamaz ve kullanılamaz. Rapor düzenlenmesi a) Kendilerine yapılan bilgi
edinme başvurularının sayısını, Yönetmelik Yürürlük Yürütme
Kabul Tarihi : 09/10/2003
Yayımlandığı R. Gazete : 24/10/2003 Sayı: 25269
Yayımlandığı Düstur : Tertip: Cilt: Sayfa:
BİRİNCİ BöLüM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
MADDE 1. — Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik,
tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını
kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
MADDE 2. — Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanır.
MADDE 3. — Bu Kanunda geçen;
b) Başvuru sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak kurum
ve kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu Kanun
kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı,
basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt,
mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti,
harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin niteliğine göre,
kurum ve kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya belgenin bir
kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadığı hâllerde, başvuru
sahibinin bilgi veya belgenin aslını inceleyerek not almasına veya içeriğini
görmesine veya işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi
Verme Yükümlülüğü
MADDE 4. — Herkes bilgi
edinme hakkına sahiptir.
MADDE 5. — Kurum ve kuruluşlar,
bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların
yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru
sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bilgi Edinme Başvurusu
MADDE 6. — Bilgi edinme başvurusu,
başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma yeri veya is adresini, başvuru
sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve adresi ile yetkili kişinin
imzasını ve yetki belgesini içeren dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin
bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır. Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve
imzasının veya yazının kimden neşet ettiğinin tespitine yarayacak başka
bilgilerin yasal olarak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda veya
diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
MADDE 7. — Bilgi edinme başvurusu,
başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği
bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.
MADDE 8. — Kurum ve kuruluşlarca
yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân ve benzeri yollarla kamuya açıklanmış
bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurularına konu olamaz. Ancak, yayımlanmış
veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgelerin ne şekilde, ne zaman ve nerede
yayımlandığı veya açıklandığı başvurana bildirilir.
MADDE 9. — İstenen bilgi veya
belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir
nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa,
söz konusu bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan
bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi
başvurana yazılı olarak bildirilir.
MADDE 10. — Kurum ve kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin onaylı
bir kopyasını verirler.
b) Ses kaydı seklindeki bilgi veya belgelerde bunları dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı seklindeki bilgi veya belgelerde bunları izleyebilmesini,
MADDE 11.— Kurum ve kuruluşlar,
başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi onbes is günü içinde sağlarlar.
Ancak istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka
bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum ve
kurulusun görüsünün alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin
birden fazla kurum ve kurulusu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye
erişim otuz is günü içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin uzatılması ve
bunun gerekçesi başvuru sahibine yazılı olarak ve onbes is günlük sürenin
bitiminden önce bildirilir.
MADDE 12. — Kurum ve kuruluşlar,
bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya
elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler. Başvurunun reddedilmesi hâlinde
bu kararın gerekçesi ve buna karsı başvuru yolları belirtilir.
MADDE 13. — Bilgi edinme
istemi 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplerle reddedilen başvuru
sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren onbes gün
içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz is günü içinde
verir. Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi
onbes is günü içinde vermekle yükümlüdürler.
MADDE 14. — Bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine,
16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplere dayanılarak verilen kararları
incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına
ilişkin olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
Kurulun görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça
hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Bilgi Edinme Hakkının Sınırları
MADDE 15. — Yargı denetimi
dışında kalan idarî işlemlerden kişinin çalışma hayatini ve mesleki
onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun kapsamına dahildir. Bu şekilde
sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin yargı denetimine açılması sonucunu doğurmaz.
MADDE 16. — Açıklanması hâlinde
Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, millî savunmasına ve millî güvenliğine
açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı olan gizlilik
dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
MADDE 17. — Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması hâlinde, ülkenin
ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksiz rekabet ve kazanca sebep
olacak bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
MADDE 18. — Sivil ve askerî
istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler,
bu Kanun kapsamı dışındadır.
MADDE 19. — Kurum ve kuruluşların
yetkili birimlerince yürütülen idarî soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması
veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
b) Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatini ya da güvenliğini
tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak
veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin
edilmesini güçleştirecek,
MADDE 20. — Açıklanması veya
zamanından önce açıklanması hâlinde;
b) Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanunî yollarla
yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl
edecek,
MADDE 21. — Kişinin izin
verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatin gizliliği kapsamında, açıklanması
hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve
haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak
bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
MADDE 22. — Haberleşmenin gizliliği esasini ihlâl edecek bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
MADDE 23. — Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile,
kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması
kaydıyla sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
MADDE 24. — Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme
başvuruları hakkında ilgili kanun hükümleri uygulanır.
MADDE 25. — Kurum ve kuruluşların,
kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına
ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının
kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının
bilgi edinme hakları saklıdır.
MADDE 26. — Kurum ve kuruluşların
faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri görüş, bilgi notu, teklif ve
tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş tarafından aksi
kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı kapsamındadır.
MADDE 27. — Tavsiye ve mütalaa
talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
MADDE 28. — Gizliliği kaldırılmış
olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda belirtilen diğer istisnalar kapsamına
girmiyor ise, bilgi edinme başvurularına açık hâle gelir.
çeşitli ve Son Hükümler
MADDE 29. — Bu Kanunun uygulanmasında ihmâli, kusuru veya kasti bulunan
memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında, isledikleri fiillerin genel hükümler
çerçevesinde ceza kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla,
tâbi oldukları mevzuatta yer alan disiplin cezaları uygulanır.
MADDE 30. — Kurum ve kuruluşlar,
bir önceki yıla ait olmak üzere;
b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
c) Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir
istatistik bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da bu nitelikteki
bilgiler ayrılarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
e) Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı ile bunların
sonuçlarını,
Gösterir bir rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayinin sonuna
kadar Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler. Bağlı, ilgili ve ilişkili
kamu kurum ve kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili ya da ilişkili
oldukları bakanlık vasıtasıyla iletirler. Kurul, hazırlayacağı genel
raporu, söz konusu kurum ve kuruluşların raporları ile birlikte her yıl
Nisan ayının sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu
raporlar takip eden iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca
kamuoyuna açıklanır.
MADDE 31. — Bu Kanunun uygulanması ile ilgili esas ve usullerin
belirlenmesine ilişkin yönetmelik, Kanunun yayımını takip eden altı ay içinde
Başbakanlık tarafından hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe
konulur.
MADDE 32. — Bu Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe
girer.
MADDE 33. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.