|
| |
| DATÇA
TARİHİ |
| Datça
yarımadasındaki buluntuların tarihi M.Ö 2000'lere kadar dayanır.Bilinen
ilk yerli halk Karlar.En parlak dönem Dorlar döneminde yaşanmıştır.M.Ö
1000 yıllarında Trakya üzerinden güneye inerek Yunanistan üzerinden bölgeye
gelmişler.Bugünkü Datça ilçesi merkezinin 1,5 kilometre kuzeydoğusundaki
Burgaz Mevkii'nde Knidos'u kurmuşlar.Knidos Dor uygarlığının merkezi
olmuş M.Ö. 546'da Lydia devletinden Persler'in egemenliğine girmiştir.Oldukça
fazla sayıda arkeolojik kalıntı barındıran yarımada, tarih boyunca
önemli uygarlıklara yataklık etmiştir. Bunlardan en önemlisi Knidos
antik kentidir. Yarımadada bulunan yakın döneme ait 28 kilise kalıntısı,
bölgenin aynı zamanda mistik bir kökene sahip olduğunun kanıtıdır.
Genel tarihini kısaca özetlersek;Datça önce Karya'lıların, M.Ö.
1100 yılından sonra da Dorların egemenliği altında kalmıştır.Knidos,ticari
nedenlerle M.Ö.4.yüzyılda yarımadanın uç noktasına bugünkü görkemli
kalıntıların izlendiği yere taşınmış.Dorlar ve Romalılar yeni
Knidos'a çok sayıda tapınak yapmışlar. Geç Roma ve Erken Bizans döneminde
tapınaklar yerlerini kiliselere bırakmış.Şehrin nüfusu 70 binlere
ulaşmış.Bizans'ın son dönemlerinde ise bir yanda depremler diğer
yanda korsan saldırıları ile güçsüz kalan kent tümüyle terk edilmiş,yarımada
nüfusu binlere inmiştir.Yarımada üzerindeki yerleşimler 13.yüzyılda
Menteşoğulları Beyliği'ne bağlanmıştır.15.yüzyılda ise
Osmanlığı İmparatorluğu sınırlarına katılarak Datça adını almış.Son Osmanlı Padişahlarından olan Sultan Reşat döneminde Datça Adı
"Reşadiye "olarak değiştirilmiştir.Cumhuriyet'te ise tekrar "Datça" adı
verilmiştir.1047 yılında ise merkez bugünkü yeri olan İskele
Mahallesine taşınmış. |
| Dorlar,
Hexapolis Birliği altında altı şehir kurmuşlar. Bu şehirlerden biri
olan Knidos, Datça yarımadası üzerine kurulmuş ve birliğin merkezi
olmuş.Pers saldırılarına (M.Ö. 546) karşı koymak için Dorlar, Balıkaşıran
denilen yerde kanal açarak yarımadayı ada yapmak istemişler. Ancak
umulduğundan daha sert ve keskin çıkan kayalar, çalışanların el ve
yüzlerınde yaralar açınca, tanrıların gazabına uğradıklarına
inanarak vazgeçmişler. Persler dostça karşılanmışlar.Perslerden
sonra, Datça Yarımadası Atina'lıların, Roma'lıların ve 1282'de
Germiyanoğulları'ndan Menteşe Bey'in yönetimine geçmiş.Datça 1390 yılında
Yıldırım Beyazıt tarafından Osmanlı İmparatorluğu'na katılmış,
Sultan Reşad zamanında adı Reşadiye olarak değiştirilmiştir.Cumhuriyet
döneminde Datça adı altında Muğla iline bağlı bir ilçe olmuştur. |
| Eski
Knidos / Burgaz |
| Burgaz
ören yeri Datça ilçe merkezinin 2km kuzeydoğusunda, yerleşim arasında
ve kısmen de ekilir alan arasında kalmış. Buradaki antik kalıntılarının
Knidos'un ilk kuruluşuna ait olduğu sanılıyor.İlk
kez Bean ve Cook tarafından bilim dünyasına tanıtılan Burgaz Ören
yerinde kazı çalışmaları 1993 yılından itibaren Dr. Numan Tuna
tarafından yürütülüyor.Yaklaşık 1400 x 400 metrelik bir alanı
kaplayan ören yeri deniz kısı boyunca uzanıyor. Helenistik çağ öncesi
buluntular çıkarılan önemli bir merkez. Kent sur duvarları ile çevrelenmiş.
Bu alanın güneybatısındaki sığ sularda kule ve deniz surlarının
kalıntıları görülebiliyor. İ.Ö 4.yüzyıla tarihlenen iki limanın
kalıntıları da günümüzde deniz kıyısında izlenebiliyor. Kazılarda
İ.Ö. 8. yüzyıla kadar tarihlenen yerleşim katları ortaya çıkarıldı.Kazı
çalışmaları ile Burgaz yerleşiminin geometrik dönemden beri var olduğunu,
İ.Ö 330'lardan önce terk edilerek öneminin azaldığını, ancak deniz
kıyısındaki depolama ve liman yükleme işlerinin ve daha iç kısımlarda
ise tarıma dayalı bir yaşamın ve buna bağlı dağınık yerleşmenin
sürdüğü, ayrıca nekropolün Kullanımına da devam edildiği anlaşılıyor.Doğu
yönünde deniz kıyısında bulunan büyük bir şarap imalathanesi de
kazıldı. |
|
|
|
Sarı
Liman :
|
| Knidos'un
ilk kurulduğu yer olan Burgaz yerleşimi dönemine ait. Kalıntılar 1998
yılından beri T.C. Kültür bakanlığı adına O.D.T.Ü tarafından
Alman Bilimsel Araştırma Kurumu işbirliği ile Gerda -Henkel Vakfının
katkılarıyla kazılıyor.Prof Dr. Numan Tuna'ya göre antik dönemin ünlü
tarihçisi Heredot'un eserinde sözünü ettiği 6 Dor şehir birliğinin
toplanarak Apollon adına yarışmalar düzenledikleri yer burasıydı ve
yarışmada birinci gelenlere verilen ödüllerin konullduğu ünlü
Apollon Tapınağı da burada bulunuyor. Ona öre kazı sonuçları,özellikle
alt terasta yapılan kazılarda ele geçen buluntular Emecik Sarı Liman
Kutsal alanının M.Ö 6yy sonlarına kadar deniz aşırı bir öneme
sahip olduğunu göstermiştir.Buluntular Mısır, Fenike, Etrüsk kökenli
ithal malların tanımlandığı geniş hinterlandı kadar şimdiye kadar
Doğu Yunan üretimi olarak bilinen ancak Knidos malı olduğu kesinleşen
kireç taşı ve pişmi toprak figurinler ile çanak çömlek örneklerini
zengin bir çeşitlilik ile sergilemesi bakımından da dikkat çekicidir.
Kutsal alanda ele geçen epikgrafik veriler ve adak eşyası olduğu anlaşılan
değerli arkeolojik eserlerin gösterdiği özellikler Arkaik Çağ Emecik
kutsal alanının Apollon ile ilişkilendirilmesini kanıtlamaktadır.Apollon
Tapınağın'da yapılan kazılarda M.Ö. 8.-9. yy'la kadar eskiye giden
votivler, adaklar, heykeller, boğa, şahin ve savaşçı figürinleri
bulunmuş; tapınak ve etrafında yapılan kazılarda daha sonraki dönemlerde
başka tapınak ve kiliselerin de yapıldığı ortaya çıkarılmıştır. |
| |
|
